Tuin
Tuin en park van Ridderhofstad Hindersteyn worden
gekenmerkt door de middeleeuwse aanleg. De gracht om een
bijna vierkant stuk terrein omzoomd door geboomte geeft
de beslotenheid van de middeleeuwen weer.
In die tijd was er geen sprake van een riante aanleg.
Alles was functioneel en zeer eenvoudig naar onze
huidige maatstaven. Tuin en park zijn naar binnen
gericht. Dus geen zichtassen naar het omringende
landschap, met uitzondering van de aanleg voor het
kasteel uit 1881 in een eenvoudige late landschappelijke
stijl.
In de 19de eeuw breidde de kennis en het gebruik van
allerlei uitheemse gewassen zich uit en de moestuin werd
voor de eigenaar een belangrijk statussymbool. De
tuinbaas kreeg opdracht om met zoveel mogelijk
nouveautés te komen. De kunst was om het gehele jaar
door verse producten te leveren voor de familie op het
kasteel.
Achter het kasteel staan nog twee enorme eiken uit 1750,
restanten van de beplanting langs de binnengracht.
Op het terrein staan diverse bijgebouwen. Bij de van
oorsprong middeleeuwse oprijlaan ligt het poortgebouw
dat in 1847 meer naar buiten is verplaatst ter wille van
een nieuwe parkaanleg. De zware poortdeuren geven nog de
sfeer van vervlogen tijden weer.
Aan de andere zijde van het terrein liggen de
dienstgebouwen die een functie voor de tuin hebben. Hier
bevindt zich de tuinmanswoning uit 1851, met daarachter
een schuur, de oranjerie, de werkplaats en de kassen in
de moestuin. In 1950 zijn de oorspronkelijke oranjerie,
de kassen en de broeibakken uit 1881 gesloopt. Inmiddels
zijn deze elementen weer toegevoegd.
In 1982 is door tuinarchitect Thijs van Hees een
herstelontwerp gemaakt voor de tuin en park. Dit ontwerp
voorzag in een aangepaste aanleg met versterking van de
bestaande structuren. Dit plan is grotendeels
uitgevoerd.
Oranjerie
Vanouds is een oranjerie op een buitenplaats een veel
voorkomend verschijnsel. De aanwezigheid van een
oranjerie is rond 1600 ontstaan als gevolg van de
ontdekking van bijzondere planten in den vreemden.
Bij rijke kooplieden maar ook aan het Stadhouderlijk Hof
was het verzamelen van onder andere sinaasappelboompjes
populair. Omdat deze subtropische planten in het
Nederlandse klimaat niet gedijen werd een vorstvrije
opslagruimte gecreëerd in de vorm van een schuur met
veel ramen op het zuiden. Dit noemde men een oranjerie.
Er zijn nog zo’n 120 oranjerieën in Nederland aanwezig
waarvan een kwart nog in gebruik is als originele
oranjerie. Ook op Hindersteyn is een oranjerie. In 1980
is een deel van een fruitloods verbouwd tot klassieke
oranjerie. In de oranjerie wordt een collectie
traditionele kuipplanten overwinterd. In de zomer staan
palmen, laurieren. agapanthussen, crinums, datura’s en
natuurlijk oranjeboompjes in het park opgesteld. Half
mei gaan de kuipplanten naar buiten en half oktober weer
naar binnen.
Oranjerie
Terras voor oranjerie
Moestuin
Iedere buitenplaats had vroeger een moestuin. Daar kwam
het voedsel vandaan. Een kruidenier was er op het
platteland veelal niet. Tot aan de Tweede Wereldoorlog
zijn deze moestuinen in gebruik geweest. Daarna is het
snel gedaan met deze arbeidsintensieve activiteit. Vaste
onderdelen van een moestuin zijn een tuinmuur of een
houten schutting die beschutting moet geven tegen
noordelijke koude winden. Daarnaast is er een omzoming
door een haag, meestal een beukenhaag. Een broeibak om
planten te vermeerderen en te beschermen tegen koude was
altijd standaard aanwezig.
Op luxere buitenplaatsen werden sinds de 18de eeuw
druivenkassen tegen een tuinmuur gebouwd voor de teelt
van tafeldruiven. Na 1830 zijn de verwarmingsmethoden
zover ontwikkeld dat een vrijstaande kas tot de
mogelijkheid gaat behoren. Op Hindersteyn zijn
verschillende van deze elementen aanwezig.
In de herstelde moestuin van Hindersteyn is een team van
23 vrijwilligers actief die ieder gespecialiseerd is in
een onderdeel. De één houdt zich bezig met de
zachtfruitkooi, een ander met de vijgenkas. Een aantal
vrijwilligers zijn expert op het gebied van groenten en
oude groenterassen. Voor de bloemen in de pluktuin zijn
ook enthousiaste vrijwilligers aan de gang evenals voor
de kruiden. De authentieke druivenserre is in 2006
aangewend voor de teelt van wijndruiven. De eerste
gebottelde wijn zal echter nog wel enkele jaren op zich
laten wachten. Aan het einde van het seizoen wordt er
met de vrijwilligers een gezamenlijke oogstdag
georganiseerd waarbij de producten uit de moestuin voor
een heerlijke maaltijd worden aangewend. Op deze manier
is de moestuin weer in productie en vormt het een parel
van de buitenplaats.
Moestuin
Pluktuin
Slangemuur
Een betonschutting uit 1890 met betonrot is in 1982
vervangen door een slangemuur van zestig meter lengte.
Slangemuren waren in de 18de eeuw populair om het
leifruit te telen. In de kommen van deze muur werd een
microklimaat gecreëerd waardoor het fruit eerder rijp
werd en waarbij de teelt van bijvoorbeeld perziken en
abrikozen ook goed mogelijk werd.
Deze typische Hollandse vinding is nog te vinden op een
achttal buitenplaatsen. De muur van Slot Zuylen te
Zuylen is erg beroemd, maar ook in ’s Graveland zijn er
twee te vinden op de buitens Hilverbeek en Schaep en
Burg, enkele in de omgeving van Haarlem en op
buitenplaats Sparrendaal in Driebergen-Rijsenburg.
De slangemuur op Hindersteyn is in gebruik en voorzien
van latwerk om het leifruit te geleiden.
Slangemuur
Kassen
In 1992 is een kweekkas herplaatst in de vorm van een
exemplaar uit 1845 afkomstig van buitenplaats Herteveld
in Maarssen aan de Vecht. Deze kweekkas werd met
vernietiging bedreigd. Naar later bleek is dit de oudste
nog bestaande ijzeren vrijstaande kas in Nederland. In
2001 is een druivenserre opnieuw opgebouwd die afkomstig
is uit het Westland. Deze druivenserres kwamen in
Nederland vanaf 1881 in zwang en kende een hoogtepunt in
de jaren twintig van de 20ste eeuw. Dit type is echter
al in 1860 in België ontwikkeld en was de opvolger van
de muurkassen waarin sinds de 18de eeuw druiven werden
geteeld.
Op Hindersteyn wordt de 23 meter lange druivenserre
benut voor de teelt van wijndruiven. In 2005 is een van
oorsprong Belgische kas met gebogen dakvlak toegevoegd.
Dit is een verplaatst monument afkomstig van een
tuinderij in Den Dungen bij Den Bosch. In deze kas
worden nu achttien verschillende soorten vijgen geteeld.
